Bitsocial ve Bluesky

Bluesky, Bluesky Social PBC'nin tasarladığı AT Protocol üzerine kurulu bir mikroblog uygulamasıdır. Protokol, bir sosyal ağı ayrı hizmetlere böler: kişisel veri sunucuları hesapları barındırır, röleler bunları tek bir akışta toplar ve AppView'lar bu akışı dizinleyerek insanların gördüğü zaman akışlarına ve ileti dizilerine dönüştürür. Belgeleri, hesap verilerinin "eşler arası bir modelin aksine" barındırıcı sunucularda depolandığını belirtir (genel bakış).

AT Protocol nasıl çalışır

• Sunuculardaki depolar. Her gönderi, beğeni veya takip, yazarın kişisel veri sunucusunda (PDS) barındırılan imzalı deposundaki bir kayıttır. Varsayılan sunucuları Bluesky işletir ve herkes kendi sunucusunu barındırabilir.
• Röleler. Röleler her PDS'ye abone olur ve değişiklikleri firehose adı verilen tek bir akış olarak yeniden yayınlar. 2025'teki bir protokol güncellemesinden bu yana her depoyu arşivlemiyorlar; bu da onları çalıştırmayı çok daha ucuz hâle getirdi (Sync v1.1).
• AppView'lar. Bir AppView firehose'un tamamını dizinler ve zaman akışlarını, eksiksiz yanıt dizilerini, sayaçları ve aramayı sunar. Ağın en çok kaynak tüketen parçasıdır.
• Kimlik. Bir hesap bir DID'dir: genellikle tek bir küresel dizine kayıtlı did:plc ya da bir alan adına bağlı did:web. DID belgesi hesabın kullanıcı adını, imzalama anahtarını ve mevcut sunucusunu listeler. İmzalama anahtarını PDS tutar; did:plc ayrıca kullanıcıların rotasyon anahtarları tutmasına izin verir, böylece eski barındırıcının yardımı olmadan taşınabilirler (kimlik kılavuzu).
• Kullanıcı adları. Kullanıcı adları, alice.bsky.social ya da kullanıcının sahip olduğu bir alan adı gibi DNS adlarıdır ve DID'e göre doğrulanır.
• Moderasyon. Barındırma ile görünürlük ayrı katmanlardır. Herkes bir etiketleyici çalıştırabilir ve kullanıcılar etiketleyicileri üst üste kullanabilir (moderasyon kılavuzu), ama Bluesky uygulaması her zaman Bluesky'nin kendi moderasyonunu uygular. Yazarlar gönderilerine kimlerin yanıt verebileceğini sınırlayabilir ve yanıtları gizleyebilir.

Nerede ayrışırlar

Sunucular mı, eşler mi

Bluesky'nin verileri sunucularda bulunur: her hesabı bir PDS barındırır, röleler firehose'u taşır ve istemcilerin gösterdiklerini AppView'lar sunar. Tarayıcı bu hizmetlerin bir HTTP istemcisidir, asla bir eş değildir. Bitsocial'da içeriği topluluğun düğümü ve onu okuyan eşler sunar; bir web uygulaması da kendi eşler arası düğümünü çalıştırabilir. Bkz. Tarayıcıda Eşler Arası Ağ.

Küresel görünüm mü, topluluklar mı

AT Protocol tek bir küresel görünüm için tasarlanmıştır: bir AppView her yanıtı görür, bu yüzden ileti dizileri ve arama eksiksizdir. Bitsocial'ın küresel bir dizini yoktur; her topluluk kendi durumunu yayımlar ve uygulamalar keşfi bunun üzerine kurar. Bkz. İçerik Keşfi.

Bluesky'nin bugün herkese açık gönderiler için bir topluluk nesnesi yoktur. Haziran 2026'da, bazı gizlilik düzeylerinde gönderi paylaşımının onaya bağlı olduğu yerleşik toplulukları duyurdu; Ekim 2026 itibarıyla bunlar henüz kullanıma sunulmamıştı. Bitsocial'da topluluklar temel nesnedir ve gönderileri topluluğun düğümü kabul eder veya reddeder.

Spam denetimi

Bluesky spamla sunucularındaki hız sınırları, rölede yeni barındırıcılara getirilen sınırlar, otomatik tespit, insan incelemesi ve etiketlerle mücadele eder; yazarlar da yanıtları kısıtlayabilir. Bir gönderinin kabul edilmeden önce neyi geçmesi gerektiğine karar veren topluluk düzeyinde bir kapı yoktur. Bitsocial'da her topluluk kendi sınamasını seçer. Bkz. Özel Spam Önleme Sınamaları.

Anahtarları kim tutar

Bluesky'nin kendi sunucularındaki hesaplar parolayla giriş yapar ve bu sunucular hesapların imzalama anahtarlarını emanet olarak tutar (Kleppmann ve ark.). Bir Bluesky protokol mühendisine göre hesapların çoğunun bağımsız olarak denetlenen rotasyon anahtarları yoktur. Bitsocial kimliği, kullanıcının uygulamasının ürettiği ve tuttuğu bir anahtar çiftidir.

Altyapıyı çalıştırmak

Kişisel bir sunucu ucuzdur: referans PDS 20 kullanıcıya kadar 1 GB RAM önerir. Ağın tamamını kapsayan bağımsız bir AppView büyük bir projedir; 2025'te kurulan bir tanesinin aylık maliyeti yaklaşık 200 dolardı ve bunun büyük kısmı 16 TB depolama içindi. Bitsocial'ın çoğaltılacak küresel bir dizini yoktur ve bir topluluk düğümü tüketici donanımında çalışır.

Karşılaştırma

Soru	Bluesky (AT Protocol)	Bitsocial
Kategori	Küresel dizine sahip federe sunucular	Eşler arası topluluk ağı
Kimlik	İmzalama anahtarlarını genellikle sunucunun tuttuğu DID	Kullanıcılar ve topluluklar için Ed25519 anahtar çiftleri
Gönderilerin bulunduğu yer	Yazarın kişisel veri sunucusundaki deposu	Topluluk sahibinin düğümü ve topluluğu okuyup seed eden eşler
Çevrimiçi tutan	Varsayılan olarak Bluesky'nin işlettiği PDS barındırıcıları, röleler ve AppView'lar	Topluluk sahibinin düğümü ve yardımcı seeder'lar
Topluluklar	Herkese açık gönderiler için henüz yok (2026'da duyuruldu)	Gönderileri kendi düğümü kabul eden veya reddeden birinci sınıf nesneler
Spam denetimi	Sunucu hız sınırları, otomatik tespit, etiketler, yanıt denetimleri	Bir gönderi kabul edilmeden önce her topluluğun kendi sınaması
Moderasyon	Üst üste kullanılabilen etiketleyiciler; Bluesky uygulaması her zaman Bluesky'nin moderasyonunu uygular	Topluluk sahipleri kendi topluluklarını modere eder; uygulamalar neyi göstereceklerini seçer
Adlar	DID'e göre doğrulanan DNS kullanıcı adları	Anahtarlara çözümlenen .bso ve .eth adları
Tarayıcı	Bir PDS'nin ve bir AppView'un HTTP istemcisi	Sıradan bir tarayıcı sekmesinde çalışan eşler arası düğüm
Ana ödünleşim	Eksiksiz küresel ileti dizileri ve arama, ama toplama işi ağır sunucular gerektirir	Ağır bir küresel dizin yok, ama ağ çapında eksiksiz bir görünüm de yok